Pomnik zatrzymanych żołnierzy

pomnik kosciuszkowcow mini

Odsłonięty w 1985 roku pomnik Kościuszkowców upamiętnia I Dywizję Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Tutaj, w rocznicę wkroczenia polskich i radzieckich wojsk na Pragę 14 września, odbywały się przed laty apele naszego hufca.

Po tym jak na Pradze w ciągu pierwszych 2-3 dni sierpnia wygasło Powstanie Warszawskie, praskie oddziały powstańcze wycofały się w rejon lasów pod Jabłonną i do Puszczy Kampinoskiej. Niektórym praskim powstańcom udało się też przedostać przez Wisłę na teren Mokotowa, Sadyby i Czerniakowa, gdzie dołączyli do walczących oddziałów.

Nacierające od wschodu wojska radzieckie, a wraz z nimi I Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki wkroczyły na Pragę półtora miesiąca później – w dniu 14 września 1944 r. Lewobrzeżna Warszawa w tym czasie walczyła w osamotnieniu.

Jacek Kaczmarski napisał piosenkę „Czołg” – o maszynie unieruchomionej właśnie tutaj, być może w miejscu, gdzie dziś stoi pomnik. Czołg czuje więcej niż ludzie – zastanawia się czemu nie wolno mu jechać dalej na pomoc walczącym Polakom.

pomnik kosciuszkowcow2

I Dywizję Piechoty im. Tadeusza Kościuszki formowano od maja 1943 w Związku Radzieckim, po tym jak władze radzieckie zerwały stosunki dyplomatyczne z władzami Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie. Dywizja podlegała władzom sowieckim politycznie, organizacyjnie i operacyjnie, w ograniczonym stopniu była kontrolowana przez grupę komunistów polskich, a następnie formalnie przez Związek Patriotów Polskich. Liczyła ok. 11 tysięcy żołnierzy, jej dowódcą był gen. Zygmunt Berling (1943-44), a następnie absolwent radzieckich szkół wojskowych gen. Wojciech Bewziuk (1944-45), który zresztą w 1956 r. powrócił do ZSRR i służył w Armii Radzieckiej.

W sierpniu 1943 r. dywizja weszła w skład Pierwszego Korpusu Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR (następnie Armii Polskiej w ZSRR, późniejszej 1 Armii Wojska Polskiego). Chrzest bojowy przeszła 12-13 października 1943 r. pod Lenino (na dzisiejszej Białorusi), 14 września 1944 r. wkroczyła na Pragę. Dopiero po kolejnych czterech miesiącach, w styczniu 1945 r. weszła do Warszawy, następnie uczestniczyła w przełamaniu Wału Pomorskiego i w zdobyciu Berlina. Po wojnie przeformowano ją w Pierwszą Warszawską Dywizję Zmechanizowaną im. Tadeusza Kościuszki.

W miejscu zatrzymania radzieckiej ofensywy na praskim brzegu odsłonięto w dniu 17 stycznia 1985 r. pomnik Kościuszkowców. Szybko zyskał sobie przydomek „obserwatora Powstania Warszawskiego”. Monument autorstwa Andrzeja Kastena stanął między kanałem Portu Praskiego, ulicami Wybrzeże Szczecińskie, Okrzei i Krowią. Odlew figury złożony z ok. 300 elementów wykonały Zakłady Mechaniczne „Wola”. W 2005 roku otoczenie pomnika odnowiono.

pomnik kosciuszkowcow

 

Jacek Kaczmarski
Czołg

Gąsienicami zagrzebany w piach nad Wisłą 
Patrzę przez rzekę pustym peryskopem 
Na miasto w walce, które jest tak blisko 
Że Wisły nurt frontowym staje się okopem

Rozgrzany pancerz pod wrześniowym żarem 
Rwie do ataku się i pali pod dotykiem 
Ale wystygły silnik śpi pod skrzepłym smarem 
I od miesiąca nie siadł nikt za celownikiem

Krtań lufy łaknie znów pocisków smaku 
A łyka tylko tłusty dym z drugiego brzegu 
W słuchawkach zdjętych hełmofonów krzyk Polaków 
I nie wiem czemu rzeki tej nie wziąłem z biegu

Dajcie mi wgryźć się gąsienicą w fale śliskie 
I ogniem z lufy dajcie wesprzeć barykady 
By miasto w walce, które jest tak bliskie 
Bezruchu mego nie nazwało mianem zdrady

Lecz milczy sztab i milczą pędy tataraku 
Którymi mnie przed tymi co czekają skryto 
Bo ruski tank nie bedzie walczył za Polaków 
Bo ruski tank zaczekać ma, by ich wybito

Gdy się wypali już powstanie ciemnym błyskiem 
Włączą mi silnik i rozgrzeją krew maszyny 
Bym mógł obejrzeć miasto, co tak bliskie 
Bez walki zdobywając gruzy i ruiny

 

Posłuchaj na YouTubie >
https://www.youtube.com/watch?v=0nvE9InoIfs

 
 
Do góry

banerziel2

Dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej UE

Ta witryna używa ciesteczek. Dzięki nim witryna ma pełną funkcjonalność i przewidziane udogodnienia. Używając tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie ciasteczek na twoim komputerze.

Zobacz dokument: Dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej UE

Zablokowałeś/-aś ciasteczka. Możesz zmienić tę decyzję.

Zezwoliłeś/-aś na zapisywanie ciesteczek na swoim komputerze. Możesz cofnąć tę decyzję.