Katedra dwóch ognistych świętych

sw florian mini

Neogotycka bazylika, której patronami są dwaj święci związani z ogniem. Sylwetka kościoła wyróżnia się spośród zabudowy całej prawobrzeżnej Warszawy. Widoczna z lewego brzegu Wisły w dzień i – dzięki oświetleniu – również w nocy. Mało kto wie, że wieże kościoła były jeszcze wyższe, a ich kopuły – okrągłe, i jest trzecia wieża, która ma koronę!

Słowo bazylika ma dwa albo nawet trzy znaczenia i w przypadku kościoła świętych Floriana i Michała Archanioła wszystkie są spełnione. Po pierwsze jest to chrześcijańska świątynia wielonawowa (ma trzy nawy), z których środkowa jest najwyższa i ma okna ponad dachami naw bocznych. Po drugie, kościół ten jest siedzibą biskupa – ordynariusza warszawsko-praskiego. Po trzecie, otrzymał od papieża tytuł bazyliki mniejszej.

Nie jest to najstarsza praska świątynia. Do czasu jej wybudowania Praga przez kilkadziesiąt lat nie posiadała kościoła, jego rolę spełniała Kaplica Loretańska przy Ratuszowej. Kościół św. Floriana zaś zbudowano stosunkowo niedawno – w latach 1887-1904, a konsekrowano w 1901 roku. Wśród jego fundatorów była m.in. hrabina Augustyna Potocka. W 1919 roku przejął funkcje kościoła parafialnego.

Świątynia została ustawiona na okrągłym kiedyś placu, nazwanym później placem Weteranów 1863 roku, przy głównej osi komunikacyjnej Pragi i stanowiła przeciwwagę dla wielkiej prawosławnej cerkwi oraz licznych wtedy budynków administracji carskiej Rosji.

sw florian2

Kościół zbudowano w stylu neogotyckim. Jego forma i układ przestrzenny nawiązują do tzw. gotyku mazowieckiego lub nadwiślańskiego. Znawcy architektury traktują tę budowlę jako wzorcową w polskiej architekturze sakralnej, a projektanci innych kościołów wielokrotnie się na niej wzorowali. Projektantem świątyni był znakomity architekt, profesor Józef Pius Dziekoński, twórca kilkudziesięciu kościołów w Polsce. Właśnie bazylikę św. Floriana profesor Dziekoński uznał za swoje największe osiągnięcie. Bardzo podobny jest, również jego autorstwa, kościół Matki Boskiej Pocieszenia w Żyrardowie. 

Dwuwieżowy kościół, zbudowany z cegły, jest trzynawową bazyliką z transeptem (nawą poprzeczną), nad którym wznosi się niższa, trzecia wieżyczka – sygnaturka. Frontową elewację wykonano z surowej cegły. Wnętrze, utrzymane również w fakturze ceglanej, ma ostrołukowe sklepienia. W oknach z ceglanymi maswerkami (geometrycznymi elementami wypełniającymi otwory) obsadzone są kolorowe witraże.

Świątynia może pomieścić ok. 10 tysięcy wiernych.

W latach dwudziestych zauważono zarysowania na wieżach kościoła. Podobno spowodował je niestabilny układ terenu, na którym zbudowano kościół, oraz silny wybuch w Cytadeli Warszawskiej w 1923 r. Siła podmuchu przesunęła ceglaną konstrukcję hełmów wież. Komisja działająca z ramienia władz kościelnych i miejskich podjęła wtedy decyzję o zdjęciu hełmów. Obawiając się zawalenia, około 1930 roku obniżono obie wieże i wykończono je okrągłymi kopułami – innymi niż dzisiejsze.

W 1939 roku budynek kościoła poniósł stosunkowo niewielkie straty. Na zdjęciach Luftwaffe z przełomu wiosny i lata 1944 roku widać, że wieże nie mają hełmów. Nie przetrwał jednak końca wojny. 20 września 1944 roku, po stłumieniu Powstania Warszawskiego, wojska niemieckie wycofujące się z Pragi przed nadejściem armii radzieckiej, wysadziły świątynię w powietrze. Niemcy dwukrotnie zakładali ładunki, ponieważ solidnie wybudowane mury nie poddały się pierwszemu wybuchowi. Dopiero za drugim razem runęły wieże, sklepienia i mury zewnętrzne świątyni, kolumny i część krypt. Pozostała olbrzymia masa gruzów. Z całej monumentalnej budowli cudem ocalała część ścian bocznych, gdzie ustawione były figury patronów kościoła – św. Michała Archanioła i św. Floriana.

W dwa lata po wojnie podjęto decyzję o odbudowie świątyni. Uczestniczyło w niej wielu zwykłych mieszkańców Pragi. Odbudowa trwała aż do 1972 r. Plany rekonstrukcji wykonał profesor Stanisław Marzyński, modyfikując nieco pierwotny projekt Dziekońskiego. Wprowadził umocnienia żelbetowe wewnątrz budowli, podniósł dachy nad prezbiterium i zwieńczył sygnaturkę koroną Najświętszej Marii Panny.

sw florian

W 1951 r. częściowo odbudowany kościół, jeszcze bez frontonu i wież, oddano do użytku wiernych. W 1970 r. ukończono wieże wraz z hełmami, które mają obecnie stalową konstrukcję i pokrycie z miedzianej blachy, która z czasem pokrywa się zieloną patyną.

Kościół, wraz z terenem dawnego cmentarza, ogrodzony jest stylizowanym ogrodzeniem. W jego wnętrzu, przy drzwiach i ambonie podziwiać można przykłady kowalstwa artystycznego, a w zakrystii - mistrzowsko wykonaną stolarkę.

W kruchcie wisi okazały krzyż pochodzący z kaplicy Przemienienia Pańskiego, która znajdowała się na terenie pobliskiego szpitala i uległa zniszczeniu w czasie wojny. Na postumencie w nawie stoi drewniana barokowa figura św. Floriana – patrona strażaków. W jego dzień – 4 maja 2004 r. przyjechały do Warszawy z Krakowa relikwie św. Floriana.

Święty Florian był rzymskim żołnierzem, który ujął się za prześladowanymi chrześcijanami, za co skazano go na śmierć. Według legendy ocalił płonącą wioskę wodą z jednego wiadra. Jest patronem wykonawców zawodów wiążących się z ogniem: strażaków, hutników, kominiarzy, garncarzy, piekarzy. W XV wieku biskup krakowski kard. Zbigniew Oleśnicki ustanowił go jednym z czterech głównych patronów Królestwa Polskiego.

Święty Michał – to jeden z archaniołów, pierwszy który wystąpił przeciwko zbuntowanemu Lucyferowi. Wierni przyzywają go w walce przeciw siłom zła. Archanioł Michał jest ognistym wojownikiem, księciem Niebiańskiej Armii, walczącej w imię sprawiedliwości i prawa. Jest patronem policjantów, żołnierzy i małych dzieci, i opiekuje się pielgrzymami. 

Od 1992 r. kościół jest katedrą diecezji warszawsko-praskiej. W 1998 roku, w 350. rocznicę uzyskania przez Pragę praw miejskich, nad wejściem kościoła odsłonięto 3 mozaiki: umieszczona pośrodku przedstawia postać Chrystusa, po prawej stronie herb Pragi, nad lewymi drzwiami – herb pierwszego biskupa warszawsko-praskiego Kazimierza Romaniuka.

4 listopada 1994 r., po uroczystej mszy, na skwerku przed fasadą kościoła odsłonięto kamień pamiątkowy upamiętniający 200. rocznicę rzezi Pragi, ufundowany przez mieszkańców. W sierpniu 2005 roku przed katedrą stanął pomnik księdza Ignacego Skorupki autorstwa Andrzeja Renesa.

Podczas jednej ze swoich pielgrzymek do Polski w czerwcu 1999 r. bazylikę św. Floriana odwiedził Ojciec Święty Jan Paweł II. Wracając z Radzymina do Warszawy odprawił krótkie nabożeństwo. Harcerze hufca Praga Północ pełnili wtedy Białą Służbę. Papież Powiedział wtedy: Ciągle żywa jest w naszych sercach pamięć o Bitwie Warszawskiej, jaka miała miejsce w tej okolicy w miesiącu sierpniu 1920 roku. Było to wielkie zwycięstwo wojsk polskich, tak wielkie, że nie dało się go wytłumaczyć w sposób czysto naturalny i dlatego zostało nazwane »Cudem nad Wisłą«. To zwycięstwo było poprzedzone żarliwą modlitwą narodową. (...) Myśl nasza kieruje się dzisiaj ku tym wszystkim, którzy pod Radzyminem i w wielu innych miejscach tej historycznej bitwy oddali swoje życie, broniąc Ojczyzny i jej zagrożonej wolności. Wspominamy, między innymi, bohaterskiego kapłana Ignacego Skorupkę, który zginął niedaleko stąd, pod Ossowem. (...) Na nową diecezję warszawsko-praską Opatrzność Boża niejako nakłada dzisiaj obowiązek podtrzymywania pamięci tego wielkiego wydarzenia w dziejach naszego Narodu i całej Europy, jakie miało miejsce po wschodniej stronie Warszawy.

sw florian herb

 

Papież przypomniał również postać księdza Ignacego Kłopotowskiego, założyciela Zgromadzenia Sióstr Loretanek i proboszcza parafii świętego Floriana. Wspomniał też, że na terenie diecezji, pod Wyszkowem, urodził się nasz wielki poeta epoki romantyzmu, Cyprian Norwid, który często w swoich utworach wspomina ze wzruszeniem dzieciństwo i lata młodzieńcze spędzone w tych stronach.

W lewej nawie kościoła, gdzie modlił się Jan Paweł II, znajduje się wmurowana marmurowa płyta z inskrypcją.

Pisząc o kościele św. Michała Archanioła i św. Floriana nie sposób pominąć sylwetki ks. Mirosława Mikulskiego, który ogromnie się zasłużył dla społeczności parafialnej. Nazywany „Apostołem z Brzeskiej", spędzał z mieszkańcami tej niepopularnej w mieście ulicy wigilie, organizował drogi krzyżowe. Jako były bokser, a późniejszy kapelan polskiego sportu urządzał dla tutejszych dzieci różne zawody sportowe oraz słynne „biegi na Brzeskiej". Opiekował się parafialnym klubem sportowym „Lotto". Za swoje zasługi został uhonorowany w 1996 roku tytułem „Prażanina Roku".

Artykuły powiązane

Do góry

banerziel2

Dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej UE

Ta witryna używa ciesteczek. Dzięki nim witryna ma pełną funkcjonalność i przewidziane udogodnienia. Używając tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie ciasteczek na twoim komputerze.

Zobacz dokument: Dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej UE

Zablokowałeś/-aś ciasteczka. Możesz zmienić tę decyzję.

Zezwoliłeś/-aś na zapisywanie ciesteczek na swoim komputerze. Możesz cofnąć tę decyzję.